Wat is mannenwerk? Betekenis, vormen en waarom het ertoe doet

Dit artikel legt uit wat mannenwerk precies is, waar het vandaan komt, wat het omvat en waarom het steeds relevanter wordt.

Wat is mannenwerk?

Mannenwerk is een verzamelnaam voor alle vormen van persoonlijke ontwikkeling, zelfonderzoek en gemeenschapsvorming die specifiek gericht zijn op mannen. Het gaat niet om zelfhulp in de traditionele zin. Het gaat om mannen die samen, of begeleid, werken aan wie ze zijn: als man, als partner, als vader, als vriend, als mens.

Mannenwerk kan veel vormen aannemen:

Mannencirkels (ook wel mannenkringen): vaste groepen mannen die regelmatig bijeenkomen om eerlijk te praten
Mannencoaching: 1-op-1 begeleiding door een coach die gespecialiseerd is in mannen
Mannenweekenden en retraites: meerdaagse ervaringen in de natuur of een andere setting, vaak met rituelen, lichaamswerk en dieptegesprekken
Zweethutceremonies: gebaseerd op inheemse tradities, gericht op zuivering en inkeer
Lichaamsgericht werk: bewegen, ademhaling, contact, het lichaam als toegang tot emotie
Therapie voor mannen: therapeuten die gespecialiseerd zijn in de manier waarop mannen met hun binnenwereld omgaan

Wat al deze vormen gemeen hebben: ze geven mannen een ruimte die in het gewone leven zelden bestaat. Een ruimte waar je niet hoeft te presteren. Waar je gezien wordt voor wie je bent, niet voor wat je doet.

Waar komt mannenwerk vandaan?

Mannenwerk als beweging ontstond in de jaren tachtig en negentig in de Verenigde Staten. Schrijvers en denkers als Robert Bly (Iron John, 1990), Michael Meade en James Hillman legden de basis voor wat de mannenbeweging werd. Zij stelden dat mannen in de moderne samenleving hun verbinding met diepere, archetypische mannelijkheid waren kwijtgeraakt. Door verhalen, rituelen en gemeenschap probeerden ze die verbinding te herstellen.

In Europa, en zeker in Nederland, vond mannenwerk langzamer ingang. Maar de afgelopen jaren is er een duidelijke groei te zien. Meer mannen zoeken coaching, meer mannencirkels worden opgericht, meer retraites zijn uitverkocht.

Dat is geen toeval. De wereld vraagt van mannen steeds vaker om aanwezig te zijn, kwetsbaar te zijn, en goed te communiceren. De meeste mannen hebben dit zelden meegekregen of zijn daar nooit in getraind. Mannenwerk vult dat gat.

De pionier van mannenwerk in Nederland

Terwijl mannenwerk in Amerika langzaam vorm kreeg, was er in Nederland één man die het als eerste serieus nam: Ton van der Kroon.

Zijn zoektocht naar persoonlijke ontwikkeling bracht hem in de late jaren tachtig naar de Verenigde Staten, waar hij in aanraking kwam met Robert Bly, de schrijver van Iron John en een van de grondleggers van de mythopoetische mannenbeweging. Die ontmoeting veranderde zijn richting volledig.

Terug in Nederland begon Van der Kroon in 1989 als eerste mannenworkshops te geven in Nederland en België. Hij was de enige. Er was geen beweging, geen gemeenschap, en er bestond nog geen woord voor wat hij deed. Hij bouwde het van de grond af op.

In 1996 verscheen zijn boek De terugkeer van de koning, over liefde, lust en leiderschap voor mannen. Het werd direct een bestseller en is inmiddels het standaardwerk van de Nederlandse mannenbeweging. Meer dan 25 jaar later verkoopt het nog steeds.

Van der Kroon schreef daarna nog zo'n tien boeken over persoonlijke ontwikkeling, leiderschap en spiritualiteit. Hij organiseerde meer dan 15 jaar lang helingsconferenties in Gaza en Israël, en richtte mede het Maria Magdalena Festival op in Zuid-Frankrijk.

Vandaag werkt hij samen met zijn partner Anne Wislez aan ceremonies, workshops en retraites wereldwijd. Maar zijn grootste nalatenschap in Nederland is misschien wel simpelweg dit: hij was de eerste die het woord "mannenwerk" uitsprak in een zaaltje in Nederland, en mannen uitnodigde om serieus te kijken naar wie ze waren. Alles wat daarna kwam, bouwt op dat fundament.

Waarom is mannenwerk relevant?

Eén op de drie mannen in Nederland voelt zich structureel eenzaam. Mannen hebben gemiddeld minder hechte vriendschappen dan vrouwen. Ze praten minder over wat er echt speelt. Ze gaan later naar de dokter, melden zich later ziek, vragen later om hulp. En dat is geen zwakte. Dat is wat er gebeurt als je nooit geleerd hebt hoe het anders kan.

Mannenwerk biedt een alternatief. Niet door mannen te vertellen dat ze fout zijn. Maar door een omgeving te creëren waar de kracht van mannen, hun loyaliteit, hun doorzettingsvermogen, hun wil om te beschermen en te bouwen, een plek krijgt. En waar de dingen die mannen blokkeren, de onverwerkte pijn, de onuitgesproken woede, de eenzaamheid achter de prestatie, ook een plek krijgen.

Wat kun je verwachten van mannenwerk?

Dat verschilt per vorm. Maar mannen die serieus met mannenwerk aan de slag gaan, vinden dit:

Meer eerlijkheid naar zichzelf en anderen
Betere relaties, met partner, kinderen en vrienden
Meer zelfvertrouwen, niet gevoed door prestatie maar door zelfkennis en bewustwording
Een gevoel van broederschap dat ze nergens anders vinden
Meer richting in wat ze willen en wie ze willen zijn